მნიშვნელოვანია დაზარალებულის მდგომარეობა სწრაფად და მართებულად შეფასდეს. პირველი ეტაპი არის ცნობიერების შემოწმება (არის თუ არა დაზარალებული გონზე). მეორე ეტაპი - სასუნთქი გზების გახსნა მესამე ეტაპი - სუნთქვის კონტროლი. მეოთხე ეტაპი - საძილე არტერიაზე პულსაციის შემოწმება.
Əgər yol-nəqliyyat halları nəticəsində zədələnəndə 2-ci dərəcəli yanıq müşahidə olarsa, (Dəri hüceyresini pozulması və qırmızı rəngə çalması, yanıq yerində suluqların yaranması, güclü ağrı) ona ilkin tibbi yardım göstərmək məqsədi ilə:
1Sulqları açmamalıyıq, paltar qalıqlarını yaranın üstündən təmizləməliyik üzərinə steril desmal qoymalıyıq, bintlə sarımamalıyıq, üzərinə buz və ya soyuq dəsmal qoymalıyıq, ağrı kəsici verməliyik(əgər allergiyasıyoxdusa) və ona su verməliyik
2Yanığın üstünü soyuq su ilə yumalıyıq, yodla təmizləməliyik, üzərinə təmiz dəsmal qoyub, bintlə sarımalıyıq
3Suluqların açmalıyıq, yanığın üstündəki geyim qalıqlarını təmizləyib təmiz bint, dəsmal qoymalıyıq, zədələnən şəxsə su verməliyik
Qanunun izahı
თუ საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულს აღენიშნება კანის მე-2 ხარისხის დამწვრობა (კანის ქსოვილის დარღვევა და მოწითალო შეფერილობა, დამწვრობის ადგილზე სითხით შევსებული ბუშტების წარმოქმნა, ძლიერი ტკივილი) პირველადი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენის მიზნით მას ბუშტები არ უნდა გავუხსნათ, ტანსაცმლის ნარჩენები დამწვარი ზედაპირიდან არ მოვაცილოთ, ჭრილობაზე დავადოთ სტერილური საფენი, ბინტით არ შევუხვიოთ, მივადოთ ყინული ან ცივი საფენი, მივცეთ ტკივილგამაყუჩებელი საშუალება (თუ დაშავებულს მის მიმართ ალერგია არ გააჩნია) და დაშავებულს დავალევინოთ წყალი.
Əgər yol-hərəkəti halları nəticəsində zədələnən şəxsdə nəfəs alma, nəbzin vurulması qeyd edilmisə, ilkin tibbi yardım göstərmək məqsədi ilə ona keçirməlidirlər:
1Həm süni nəfəs, həm də ürək masajı
2Ancaq vasitəsiz ürək masajı
3Ancaq süni nəfəsvermə
Qanunun izahı
თუ დაზარალებულს არ აღენიშნება სუნთქვა და პულსაცია საძილე არტერიაზე, მას უნდა ჩაუტარდეს ხელოვნური სუნთქვა და გულის არაპირდაპირი მასაჟი (ორი ჩაბერვა და 30 გულის მასაჟი, ჯამში უნდა გამოვიდეს გულის მასაჟი ერთ წუთში 100).
Əgər yol-nəqliyyat halları nəticəsində xəsarət alan şəxsdə nəfəs alma qeyd olunmursa, ancaq arteriada nəbz qeyd edilirsə, ona verilməlidir
1Həm süni nəfəs, hım də qeyri-vasitəli ürək masajı
2Ancaq süni nəfəs
3Ancaq qeyri-vasitəli ürək masajı
Qanunun izahı
თუ დაზარალებული არ სუნთქავს, მაგრამ აღენიშნება პულსაცია საძილე არტერიაზე, მას უნდა ჩაუტარდეს მხოლოდ ხელოვნური სუნთქვა, ერთი ჩასუნთქვა ყოველ 6 წამში, მანამ ვიდრე არ აღუდგება სპონტანური სუნთქვა.
Əgər yol nəqliyyat halları nəticəsində boyun və onurğa zədəsi barədə şübhə yaranmışdırsa və ya onun həyatına təhlukə törədirsə xəsarət alan şəxsi yardımcıdan kənar necə daşımaq lazımdır (bir adamdan ibarət)?
1Oturacaq vəziyyətdə zədələnən çəxsin arxadan qolları çiyinləri aldına salıb alt çənəsini tutub və arxaya elə daşımalıyıq
2Oturacaq vəziyyətdə zədələnən şəxsin hər iki ayaqları arasında durub qolları çiyinlər arasına salıb çiyinlərindən tutmalıyıq. Ayaqları ilə qaldırırıq və xəsarət alan şəxsi araxaya daşıyırıq
Qanunun izahı
დამხმარეს გარეშე დაშავებულის გადათრევით გადაადგილება კისრის ან ხერხემლის დაზიანების ეჭვის შემთხვევაში, თუ მის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრება უნდა მოხდეს შემდეგნაირად - მოათავსეთ დაშავებული მჯდომარე პოზიციაში. დადექით დაშავებულის ზურგს უკან, მკლავები მხრებქვეშ შეუცურეთ, დავაფიქსიროთ ქვედა ყბა და კისერი და ისე გადათრევით გადავაადგილოთ უკან.
გულის წასვლის შემთხვევაში დაზარალებული უნდა დავაწვინოთ ზურგზე, ფეხები წამოუწიოთ. ვასუნთქოთ ნიშადურის სპირტი, საფეთქლები დავუზილოთ ადეკოლონით (ან სხვა სპირტის შემცველი სითხით).
Yol hərəkəti halları nəticəsində ilkin tibbi yardım məqsədi ilə şəxs şok keçirmişdirsə:
1Ağrıkəsici vasitə verib arxası üstə uzadıb və baş altına sıx bağlı dəsmal və ya paltar qoyuruq
2Vacib hallarda qanaxmasını dayandırırıq üstünü örtürük, əgər qarın boşluğunda zədələnmə şübhəsi yaranmırsa isti içki veririk
3Paltarını çıxarırıq, ağrı kəsici vasitə veririk alnına soyuq dəsmal qoyuruq
Qanunun izahı
ტრამვული შოკის დროს დაშავებულს უნდა გაეწიოს შემდეგი პირველადი სამედიცინო დახმარება - აუცილებლობის შემთხვევაში შევაჩეროთ სისხლდენა, დავაფაროთ სათბურები, თუ არ ვეჭვობთ მუცლის ღრუს შიდა ორგანოების დაზიანებას - დავალევინოთ თბილი სასმელი.
Yol - nəqliyyat hadisəsi nəticəsində yaralanan şəxsin qanaxmasının böyük arteriyadan olduğunu xarakterizə edən əlamətlər aşağıdakılardır:
1Paltarı, nəbz döyüntüsünə uyğun olaraq yaradan axan alqırmızı rəngli qanla islanmışdır
2Paltarı, yaradan zəif axan qanla yalnız yara olan nahiyədə islanmışdır
3Paltarı, yaradan zəif axan tünd rəngli qanla sürətlə islanır
Qanunun izahı
არტერიის დაზიანების დროს სისხლს აქვს ღია-ალისფერი და ჭრილობიდან გამოედინება პულსირებული ნაკადით. არტერიული სისხლდენა საშიშია სიცოცხლისათვის, განსაკუთრებით მსხვილი არტერიის დაზიანებისას, რადგა დაზარალებულმა დროის მოკლე მონაკვეთში შეიძლება დაკარგოს დიდი რაოდენობის სისხლი.
Yol nəqliyyatı hadisəsi nəticəsində zərərçəkən şəxsin yarasından venoz qanaxması olduğunu xarakterizə edən əlamətlər bunlardır:
1Paltarı, nəbz döyüntüsünə uyğun olaraq yaradan axan tünd albalı rəngli qanla islanmışdır
2Paltarı, yaradan zəif axan tünd albalı rəngli qanla yavaş-yavaş islanır
Qanunun izahı
ჭრილობიდან ვენური სისხლდენის დამახასიათებელია მუქი-ალუბლისფერი სისხლის სუსტი ნაკადი. აუცილებელია მჭიდრო სახვევის დადება უშუალოდ ჭრილობის ადგილზე. სახვევის ქვედა ფენის სისხლით გაჟღენთვისას, ის არ უნდა მოცილდეს და უნდა დაემატოს ახალი სახვევი.
Yol – nəqliyyat hadisəsi nəticəsində ətrafları zədələnən şəxsin arteriyal qanaxmasını dayandırmaq üçün turnanı (rezin sarğını) yaranın:
1Üstünə qoymalıyıq
2Yuxarı nahiyəsinə qoymalıyıq
3Aşağı nahiyəsinə qoymalıyıq
Qanunun izahı
საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულის კიდურების დაზიანების შემთხვევაში არტერიული სისხლდენის შემაჩერებელი ლახტი უნდა დავადოთ ჭრილობის ადგილის ზემოთ.
Şin hazırlamaq üçün material olmadığı zaman yol – nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zədə almış şəxsin ayaq sümüyü qırılmış olarsa:
1Yaralı və sağlam ayağı bint sarğının köməyi ilə bir- birinə bərkitməli, bununla yanaşı ayaqlar arasına yumşaq parça qoymalıyıq
საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულის ფეხის ძვლის მოტეხილობის შემთხვევაში, თუ არა გვაქვს არტაშანის დასამზადებელი მასალა დაშავებულს დაზიანებული და ჯანმრთელი ფეხი უნდა დავამაგროთ ერთმანეთს ბინტის სახვევის გამოყენებით. ამასთან აუცილებელია ფეხებს შორის ჩავუდოთ რბილი ქსოვილი.
Yol – nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zərər çəkən şəxsin çanaq və bud sümüyünün qırılması zamanı “Təcili tibbi yardım” gələnədək:
1Arxası üstə uzatmaq, dizləri altına möhkəm sarınmış dəsmal və ya paltar qoymaq, ağrıkəsici vasitə vermək lazımdır
2Zədələnməməiş tərəfi üstə uzatmaq, yaralanmış yerinə soyuq yastıqca qoymaq və ağrıkəsici vasitə vermək lazımdır
Qanunun izahı
მენჯისა და ბარძაყის ძვლის მოტეხილობის შემთხვევაში „სასწრაფო სამედიცინო დახმარების“ მოსვლამდე დაშავებული უნდა დავაწვინოთ ზურგზე მუხლებ ქვეშ ამოვუდოთ მჭიდროდ დახვეული საფენი ან ტანსაცმელი, მივცეთ ტკივილგამაყუჩებელი საშუალება.
Yol – nəqliyyat hadisəsi nəticəsində yaralanan şəxsin avtomobildən çıxarılması hansı hallarda məqsədəuyğundur?
1Yaralı huşunu itirdiyi halda
2Yaralının huşunu itirdiyi və nəfəs alması və yuxu arteriyasında nəbz döyüntüsü qeyd olnmadığı halda.
3Yaralının aşağı ətraflarının zədələnməsi halında
Qanunun izahı
საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულის ავტომობილის კაბინიდან გადმოყვანა მიზანშეწონილია, როცა დაშავებულს გონება აქვს დაკარგული და არ აღენიშნება სუნთქვა და პულსაცია საძილე არტერიაზე.
Yol – nəqliyyat hadisəsi nəticəsində yaralanan şəxsin onurğa beyini zədələnmədən, boyun fəqərələri travmasının simptomları bunlardır:
1Yaralının boyun və bel nahiyəsində ağrılar var ki, bu yerlərə əl ilə toxunduqda ağrı daha da artır
2Yaralı yuxarı ətraflarını hərəkət etdirə bilmir, nəfəs almağa çətinlik çəkir
Qanunun izahı
საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულის ზურგის ტვინის დაუზიანებლად კისრის ხერხემლის მალების ტრავმების სიმპტომებია - ტკივილი კისრისა და ზურგის არეში. ტკივილი მატულობს ხელით შეხებისას.
Əgər yol – nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zərərçəkən şəxsin boynu və ya onurğa sümüyü zədələnmişdirsə və ya zədələnmə ehtimalı varsa, olmaz:
1Zərərçəkənin yalnız başını və boynunu tərpətmək
2Zərərçəkənin yalnız yarasına toxunmaq
3Zərərçəkənin yalnız sümük qırıqlarını düzəltmək və yad cisimləri kənarlaşdırmaq
4Zərərçəkənin necə ki, başını və boynunu tərpətmək, eləcə də onun yarasına toxunmaq, sümük qırıqlarını düzəltmək və yad cisimləri kənarlaşdırmaq
Qanunun izahı
საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულის კისრის ან ხერხემლის დაზიანებისას ან მასზე ეჭვის მიტანისას არ შეიძლება: - დაზარალებულისთვის თავისა და კისრის მოძრაობა; - ჭრილობაზე შეხება; - ძვლის ნამსხვრევების ჩასწორება; - უცხო სხეულების მოცილება.
Əgər yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində zərərçəkənin onurğa sütunu zədələnmişdirsə, onu:
1Yan tərəfi üstə, düz və möhkəm səthin üzərinə uzatmalı və başının altına balış qoymalıyıq
2Arxası üstə, düz və möhkəm səthin üzərinə uzatmalı, boyun və bel nahiyəsinə balış qoymalıyıq
Qanunun izahı
საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად დაშავებულის ხერხემლის დაზიანების დროს დაშავებული უნდა დავაწვინოთ ზურგზე, სწორ და მაგარ ზედაპირზე და ამოვუდოთ ბალიში კისრისა და წელის არეში.
Praktiki hissə
İmtahan marşrutları — imtahan verənin sürdüyü kimi
10 şəhərdə 48 real imtahan marşrutu, cəmi 623 km. Hər dönüş və dayanacaq xəritədə, səsli göstərişlə.