მოძრაობის უსაფრთხოება

Алы уыцы хардз æмæ зианы тыххæй, кæцытæ æрцыдысты уымæ гæсгæ æмæ уæлæфтау гæххæтты (накладная) рæдыдæй кæнæ æнæххæстæй æвдыст æрцыд бæрæггæнæнты уаргъы раттæн боны æмæ бынаты, афтæ ма уаргъы баласты бынаты тыххæй дзуаппдæттæг у

1. 1 Уаргъæрвитæг.
2. 2 Уаргърайсæг.
3. 3 Уаргъласæг.

Дæлрæр ранымад кæцы уынаффæ у раст? Æрвитæг дзуапп ратдзæн алы уыцы хардзы æмæ зианы тыххæй, кæцытæ æрцыдысты уымæ гæсгæйæ, æмæ уæлæфтау гæххæтты (накладная) нæ уыд растæй æмæ æнæххæстæй æвдыст бæрæггæнæнтæ:

1. 1 Уаргъы типы хуымæтæг номдæттæн æмæ тыхтоны (упаковкæйы) хуызады тыххæй, афтæ-ма тæссагхæццæ уаргъты рæстæджы, уыдоны æппæтæй райстгонд бæрджыты тыххæй.
2. 2 Уаргъыластимæ баст хæрдзты тыххæй (ласыны аргъ, уæлæмхас хæрдзтæ, импорты фидинæгтæ æмæ æндæр хæрдзтæ, кæцытæ фæзындзæн бадзырдыл къухæрфыстæй уаргъы бынатмæ баластмæ).

Кæд æмæ уаргъраласты бадзырдæй бæлвырд у уаргъы баласыны конкретон æмгъуыд, уаргъы баласты æмгъуыдивгъуыдыл нымад цæуы, кæд:

1. 1 Уаргъ не ‘рцыд ласт бадзырдгонд æмгъуыды.
2. 2 Уаргъ не ‘рцæуа ласт бадзырдгонд æмгъуыды рацыдæй иуыл къаддæр 30 къæлиндарон бонмæ.
3. 3 Уаргъ не ‘рцæуа ласт бадзырдгонд æмгъуыды рацыдæй иуыл къаддæр 15 куысты бонмæ.

Кæд æмæ уаргъраласты бадзырдæй бæлвырд нæу уаргъы баласыны конкретон æмгъуыд, уаргъы баласты æмгъуыдивгъуыдыл нымад цæуы, кæд:

1. 1 Уаргъ не ‘рцыд ласт рарвыстæй иу къæлиндарон азы дæргъы.
2. 2 Уаргъ не ‘рцыд ласт аласынæн хъæугæ рæстæджы – уыцы уавæртæм гæсгæйæ, кæцытæ баст сты хайгай сывæргæйæ уыцы хæйтты æрæмбырд кæнынæн æнæмæгхъæугæ рæстæджы арæнгондимæ, кæд хæлд æрцыд æмгъуыд, кæцы рагхынцæг уаргъласæг хъуамæ сæххæст кодтаид.

Кæд уаргъраласты бадзырдæй бæлвырд нæу уаргъы баласыны конкретон æмгъуыд, æвджиддар гоймагæн йæ бон у æнæ уæлæмхас бæлвырдгæнæнты бавдыстæй дæр уаргъ банымайа сæфтыл, кæд:

1. 1 Уаргъы раласты бадзырдгонд æмгъуыды рацыдæй 20 боны æмгъуыдмæ нæ уыдзæн ласт нысангонд бынатмæ.
2. 2 Уаргъы раласты бадзырдгонд æмгъуыды рацыдæй 30 боны æмгъуыдмæ нæ уыдзæн ласт нысангонд бынатмæ.
3. 3 Уаргъы раласты бадзырдгонд æмгъуыды рацыдæй 10 боны æмгъуыдмæ нæ уыдзæн ласт нысангонд бынатмæ.

Кæд уаргъласыны бадзырдæй бæлвырд нæу уаргъы баласыны конкретон æмгъуыд, æвджиддар гоймагæн йæ бон у æнæ уæлæмхас бæлвырдгæнæнты бавдыстæй дæр уаргъ банымайа сæфтыл:

1. 1 Уаргъласæджы ‘рдыгæй уаргъы райстæй 60 боны фæстæ.
2. 2 Уаргъласæджы ‘рдыгæй уаргъы райстæй иуыл къаддæр иу азы фæстæ.
3. 3 Уаргъласæджы ‘рдыгæй уаргъы райстæй иуыл фылдæр 50 боны дæргъы.

Кæд рарвитæг æрвиты тæссагхæццæ уаргъы, уæд уый хæсджын у:

1. 1 Сæххæст кæнæд ацы билеты ранымад алкæцы уавæр
2. 2 Уаргъы раласыны уавæртимæ развæлгъау бадзура фидтæнты органимæ.
3. 3 Уаргъласæгæн бадæтта дырыс информаци æмæ йæ бафæдзæхса ацы уаргъы тыххæй, бахъуыды цауы та – фæдзæхсты ратта уыцы уаргъ.

Уаргъласæгæн йæ бон у кæцыфæнды рæстæджы æмæ кæцыфæнды бынаты æриса, скуынæг кæна уаргъы зианы компенсацийы æнæ хæсдзинадæй, кæд:

1. 1 Нысангонд уаргъ у тасы бæсты (баивæг), кæцыйы тасы фæдылдæр рарвитæг информацийы бадæттыны тыххæй ницы зыдта.
2. 2 Ис бындурон гуырысходзинад, цæмæй рарвитæг рæстæгыл не сифтонг кæндзæн уаргъы раласыны æргъад бафидын.

Кæд уаргъласæг хæсджын у бафида базиангонд уаргъы æнæхъæнæй кæнæ хайгай, уæд зианы компенсаци нымад æрцæудзæн:

1. 1 Уаргъы раласыны райдыдæй йæ фæудмæ периоды фиксиргонд æрцæугæ аналогион хуызæн уаргъы максималон аргъмæ гæсгæйæ.
2. 2 Уаргъы райсынæн раттæн бынаты æмæ рæстæгæн архайгæ уаргъы аргъмæ гæсгæйæ.
3. 3 Уаргъы раттæн бынаты æмæ рæстæджы архайгæ уаргъы аргъмæ гæсгæйæ.

Кæд райсæн пункт райсдзæн уаргъы афтæ, æмæ йын йæ уавæр нæ бæлвырд кæны уаргъласæгимæ иумæ, æмæ не ‘вæры уаргъласæгмæ иумæйагон уаджы претензи фесæфты æмæ базианы тыххæй, уæд сбæлвырд кæнынмæ нымад цæуы, цæмæй:

1. 1 Исæн пункт уаргъ райста йæ уæлæвæрды амындгонд уавæры мидæг.
2. 2 Исæн пункт уаргъы райста йæ уавæры не сбæрæг гæнгæйæ
3. 3 Исæн пункт уаргъ нæ райста.

Уаргъы фесæфты, базианы кæнæ радтыны æмгъуыдæй ахизгæйæ уаргъаластмæ гæсгæйæ барты арæнгонд æмгъуыды къада райдайы:

1. 1 Уаргъы фесæфты кæнæ базианы бонæй, фæлæ æмгъуыдæй ахызты цауы та уаргъы радтынæн cбæрæггонд бонæй.
2. 2 Райсæджы ‘рдыгæй сæххæстгонд рекламацийы (претензийы) бонæй.
3. 3 Уаргъы рарвысты бонæй;

Барæй кæнæ гуырымыхъхъ æнæфснайддзинадæй, уаргътыластмæ гæсгæйæ барты арæнгонд æмгъуыд уыдзæн:

1. 1 Фондз азы.
2. 2 Дыууæ азы
3. 3 Иу азы.
4. 4 Æртæ азы.

Уаргъы æнæхъæнæй фесафгæйæ сæ раластмæ гæсгæйæ барты дæргъвæтин æмгъуыды къада райдайы:

1. 1 Раласынæн бадзырд æмгъуыдæй рацæугæ æртынæм боны, кæнæ та кæд ахæм æмгъуыд нæ уыди загъдгонд, уæд уаргъласæджы ‘рдыгæй уаргъты райстæй æхсайæм боны.
2. 2 Уаргъласæджы ‘рдыгæй уаргъты райстæй нæуæдзæм боны.
3. 3 Раласынæн бадзырд æмгъуыдæй рацæугæ æхсайæм боны, кæнæ та кæд ахæм æмгъуыд нæ уыди загъдгонд, уæд уаргъласæджы ‘рдыгæй уаргъты райстæй иу азы фæстæ

Кæд уаргъты ласын иу бадзырдмæ гæсгæ æххæстгонд цæуы кæрæдзийы фæдфæдыл æндæр æмæ æндæр ласджыты ‘рдыгæй, уæд уыдонæй алчидæр дзуаппдæттæг у:

1. 1 Хайгай, æрмæст, уый ‘рдыгæй сæххæстгонд уаргъласынæн.
2. 2 Æппæт уаргъты раласын сæххæст кæнынæн.

Хæсджын у æви нæ уаргъласæг, кæцы раззаг уаргъласæгæй исы уаргъы, ратдзæн æм уаргъы райсты бæлвырдгæнæн æмгъуыды амонæг æмæ уый ‘рдыгæй къухфыст гæххæтт (документ)?

1. 1 Нæу хæсджын.
2. 2 Хæсджын у.

Мæнг у æви нæ алкæцы бадзырд, кæцыйæ уаргъласæг уаргъы фæдзæхсты ратгæйæ фæзынгæ домæнты дæтты?

1. 1 Нæу мæнг.
2. 2 Мæнг у.

Цы нысан кæны, скъæрæджы реакцийы рæстæджы?

1. 1 Рæстæг тасы фæзындæй уый сæрæй аиуварс кæнынæн хъæугæ мадзæлтты райсты.
2. 2 Æнæмæнгхъæугæ рæстæг акселераторы педалæй тормозы педалыл къахы æрывæрын.
3. 3 Рæстæг тасы фæзындæй транспортон фæрæзы æххæстæй æрлæуды.

Асæст боны транспортон фæрæзæй змæлгæйæ дæрддзæг предметы онг æнкъарæм:

1. 1 Уымæй фылдæр, цас реалонæй у.
2. 2 Уымæй къаддæр, цас реалонæй у.
3. 3 Афтæ, куыддæриддæр у реалонæй.

Автомобилы æртормозгæнгæйæ ратгæ згъæры зæл æмæ ахастæвдисæг хъыррыст амоны:

1. 1 Пневматикон тормозгæнæн системæйы фылдæр кондесаты æмвæзадыл
2. 2 Тормозты æнæ аккаг регулировкæйыл
3. 3 Пневматикон тормозон системæйæ уæлдæфы рахъардыл
4. 4 Тормозгæнæн калодкæты баихсыдыл

Автомобилон зети зæххыл куы æркæла:

1. 1 Расайы зæххыл æмæ дæтты дæргъвæтин чъизидзинад
2. 2 Хæлы лыстæг хæйттыл, цæй тыххæй дæр не вдисы йæ ахадындзинад экологийыл
3. 3 Тагъд сур кæны æмæ нæ чъизи кæны алфæмбылай